viewtronic
02-13-2008, 02:37 PM
CẤU TRÚC ĐÔNG Y Vì SỨC KHOẺ CON NGƯỜI
Nền học thuật Đông y là một ngành khoa học nhằm để chăm lo sức khỏe cho mọi tầng lớp người, cùng với hệ thống tri thức được đúc kết từ thực tiễn cuộc sống và đã có bề dày lịch sử cùng với con người từ đời thượng cổ đặc biệt là các dân tộc Á Đông.
Đối với dân tộc Việt Nam vai trò của Đông y được khẳng định như lời của vị lãnh đạo cao cấp của Đảng đã nói: “ Từ khi có dân tộc Việt Nam, là có nền học thuật Đông y hiện diện…Dân tộc ta tồn tại và phát triển được như ngày nay, Đông y đóng góp một vai trò quan trọng. Đông y phát triển là nguồn hạnh phúc cho con người…Đông y gắn liền với sự tồn tại của đất nước. Khi Tây y phát triển thì Đông y cũng không thể không phát triển.”
Đạt được thành quả này ngành Đông y từ sơ khai đã biết xây dựng cho mình một cấu trúc học thuật khoa học có cơ sở lý luận, chỉ đạo xuyên suốt từ phòng bệnh đến chữa bệnh và đã góp phần quan trọng mang lại cuộc sống tươi vui hạnh phúc cho tất cả mọi người.
Cấu trúc ấy được trang bị căn bản trên 4 lãnh vực sau:
LẤY TRIẾT HỌC Á ĐÔNG LÀM CHỦ ĐẠO TRONG Y HỌC.
Đó là vì nền triết học này đã trang bị cho con người từ thuở sơ khai một vũ trụ quan, một nhân sinh quan rất tòan diện trong thế giới vạn vật. Từ đó con người mới hiểu được các nguyên lý vận hành, cấu tạo nên vũ trụ cũng như đời sống của vạn vật muôn lòai mà 2 động lực khí của vũ trụ là âm dương đã nói lên tận tường chân lý ấy.
Âm dương là một hàm số triết học bao gồm các qui luật vận hành, biến hóa khí chất của vũ trụ để sản sinh ra đời sống của vạn vật muôn loài và chính nó cũng đã hình thành nên mối liên hệ chi phối toàn diện đối với sự tồn tại của đời sống vạn vật.
Từ đó âm dương được xem là qui luật của vũ trụ, là kỷ cương của vạn vật, là nguồn gốc của mọi sự biến hóa, là gốc rễ, cội nguồn của sự sinh trưởng và hủy diệt đối với đời sống vạn vật…Cho nên mọi sự vận động của nó đã trở thành nguyên lý khởi nguồn cho vạn vật, vạn sự mà bên trong bao trùm lên một phạm trù rộng lớn nhưng cũng khái quát được tính chất phổ biến của muôn loài do chính nó sanh hóa ra.
Nhưng muốn phân tích cho tận tường, kỷ lý thì cần phải luận cùng với học thuyết của ngũ hành mới mô tả hết được.
Học thuyết ngũ hành là sự phân tích lý giải mọi cấu trúc, hình thành và phát triển nên của đời sống sự vật, đem nó về yếu tố khởi nguyên cùng với những tính chất riêng biệt của từng loài thông qua 2 vận động lớn của nó là tương sanh cùng với tương khắc.
Từ đó hễ nói đến qui luật của âm dương là phải nói đến qui luật của ngũ hành để ứng dụng, lý giải mọi hiện tượng của tự nhiên và đời sống của vạn vật.
Dựa theo lý giải này, sự sống con người cũng là một vật thể do bẩm thụ khí chất của âm dương trời đất tạo thành. Nhưng con người là vốn quí, là tinh hoa của trời đất cho nên cấu tạo về tâm thể được kết nối tương thông chặc chẽ, cùng một qui luật vận động với âm dương trời đất. Vì thế nên từ lúc chào đời, con người đã có các tổ chức nội tạng bên trong cùng tính cách hành xử bên ngoài đã chứng minh đều ấy. Đại loại như:
-Nếu trời (Hàm số khoảng không) ở trên, chủ sanh, chủ sáng, chủ động… mang tính chất của thể dương cương (-),Đất ở dưới chủ sát, chủ tối, chủ tịnh… mang tính chất của thể âm nhu (--), thì con người nam giới và nữ giới đều mang đầy đủ khí chất này. Đó là khí chất của con người và âm dương trời đất tương thông.
-Nếu âm dương trời đất vận hành tạo ra 5 nguyên tố cơ bản là Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ thì nội tạng con người có Tâm, Can, Tỳ, Phế, Thận là các chất căn bản tương thông.
-Nếu khí của trời có phong, nhiệt, thấp, táo, hàn ; đất có các chất đắng, cay, chua, ngọt, mặn ; thì con người cũng có giận, vui, buồn, nghĩ, sợ là cái tình của trời đất và con người tương thông.
-Nếu trời đất có thái dương, thái âm hợp nhau, ngày đêm xoay xoã, hoà quyện cùng nhau để sinh thành, dưỡng nuôi vạn vật… thì con người có nam nữ vợ chồng phối ngẫu, sinh con đẻ cái và cùng nhau nuôi dưỡng con cái nên người; bên trong nội tạng lại có thái dương tâm hoả làm chủ nhiệt khí, chủ vận hành huyết mạch… một mặt cùng thái âm thận thuỷ tành chứa tính khí, chủ thông điều thuỷ đạo để sanh hoá nuôi dưỡng toàn thân. Mặt khác tâm hoả còn là chủ thần chí, vui mừng khoái lạc, hợp cùng thận thuỷ chủ sanh tinh và hệ sinh dục kết hợp nhau sanh hoá giống nòi. Là hệ sanh hoá tương thông.
-Trời có thiếu dương lớn lên ở mùa xuân và buổi sáng trong ngày để khởi đầu cho một chu kỳ hoạt động, thì con người có nam giới ở độ tuổi thanh xuân đang tràn đầy năng lực hoạt động, bên trong tạng phủ có có thiếu dương đang lớn ở tạng can chủ quản gân cơ, làm chủ hệ vận động toàn cơ thể. Là động lực hoạt động con người và trời đất tương thông.
-Đất có thiếu âm lớn lên vào mùa thu và buổi tối trong ngày, để khởi đầu cho tiến trình vận động khí hoá của trời đất sắp hoàn thành, thu liểm lại để vận hoá, thì con người có nữ giới đang ở độ tuổi thanh xuân chủ thu nạp thành quả hoạt động của tráng niên để chế biến, phục vụ cho đời sống và sanh sản giống nòi.
Còn bên trong cơ thể con người có thiếu âm lớn lên ở tạng phế chủ hô hấp thu nạp khí trời cùng với tỳ thổ chủ thu nạp vận hoá, tiết xuất vật chất là năng lực thu nạp vận hoá cùng trời đất tương thông.
-Nếu trời có thái dương, đất có thái âm cùng vận hành nói lên sự tương tác của hai thế lực lớn đối lập, mâu thuẫn nhau nhưng cũng lại là nguồn gốc của mọi sự tiến hoá theo khuôn mẫu lý nào thì khí ấy, khí nào thì lý ấy… Con người có nam giới bẩm thụ khí chất của trời, nên từ thể chất cho đến tinh thần, đến mọi hành vi ứng xử trên mọi lãnh vực trong cuộc sống, đều mang đầy đủ nguyên lý vận động của thể dương cương thuộc tính chất của trời.
Nữ giới bẩm thụ khí chất của đất, nên mọi hành vi vận động của tâm thể đều mang đầy đủ nguyên lý vận động của thể âm nhu, đối lập, mâu thuẫn lại nam giới là thể dương cương, là nguyên lý vận động tương tác của trời, đất cùng con người nam, nữ tương thông.
-Nếu gọi hàm số âm dương là khí chất của bản thể vũ trụ chưa thành, hàm số triết học ngũ hành là khí chất của bản thể vũ trụ đã thành, và vận hành bằng nhiều quy luật tương tác mà căn bản là vận động tương sanh, tương khắc, thì con người bên trong có 5 tạng chủ yếu tâm, can, tỳ, phế, thận ; bên ngoài cuộc sống có 5 mối quan hệ là phụ mẫu, huynh đệ, quan quỷ, tử tôn, thê tài. Mỗi tạng bên trong hay mối quan hệ bên ngoài đều mang hai quy luật vận động lớn này.
Bên ngoài giúp con người thuận lợi để hoạt động cung cấp nhu cầu ăn uống cho cơ thể, (làm việc), bên trong giúp cho cơ thể tiếp nhận nguồn năng lượng này (ăn uống) để nuôi dưỡng, khí chất cơ thể nhằm duy trì và phát triển sự sống. Vì vậy cả bên trong, bên ngoài đều có mối quan hệ mật thiết, không thể tách rời nhau là 5 vận động của ngũ hành sanh khắc con người và trời đất tương thông.
-Nếu trời có 3 bảo vật là nhật, nguyệt, tinh ; đất có 3 bảo vật là thuỷ, hoả, phong để làm nguồn dưỡng mệnh thì con người cũng có 3 bảo vật là tinh, khí, thần là 3 bảo vật của con người cùng trời đất tương thông…
Qua các mối liên hệ tương thông căn bản này cho thấy, mọi mặt họat động của con người không những không thể tách rời được các quy luật vận động của cỗ máy âm dương mà ngược lại còn bị lực hấp dẫn này thu hút chặt xung quanh mặt đất và chi phối toàn diện trên mọi lĩnh vực hoạt động của tâm thể từ lúc con người mới mở mắt chào đời cho đến ngày chấm dứt cuộc sống.
Dựa trên những lý giải đặc thù này của triết học, cổ nhân đã dùng nó làm nền tảng, làm tôn chỉ để cấu tạo nên ngành học thuật Đông Y cũng như dùng nó để chỉ đạo mọi tình huống rắc rối, phức tạp trong y lý, y thuật trên thực tế lâm sàng và ngành Đông Y cũng nhờ đó mà luôn tồn tại, luôn phát triển mà không sợ mất đi định hướng.
Cổ nhân gọi đây là con đường lớn, căn bản cho một người làm thuốc là phải đi qua ( Y đạo)
Y LÝ Y THUẬT
Dựa theo lý giải của triết học, âm dương vũ trụ là một cỗ máy của tự nhiên và qui luật vận hành của nó cũng theo lẽ đương nhiên để sanh hóa ra muôn loài vạn vật và vạn vật được sanh hóa ra từ khí chất cho đến qui luật vận động cũng đều đương nhiên tuân theo khuôn khổ này của nó.
Tuy nhiên, dù là thiên nhiên vũ trụ hay đời sống của muôn loài, trong quá trình vận động để tồn tại cũng không làm sao tránh khỏi những thời điểm trục trặc bất thường về qui luật vận động. Nhưng đối với thiên nhiên, khi gặp tình trạng này thì khả năng của nó sẽ tự điều chỉnh để cân bằng ngay trạng thái ấy, do nguồn sinh lực của bản thể vũ trụ lúc nào cũng viên mãn tròn đầy.
Còn đối với đời sống con người, sức khoẻ chỉ có trong điều kiện chính khí của cơ thể cũng được viên mãn tròn đầy thì mới có khả năng cân bằng được trạng thái ấy. Còn ngược lại chính khí bị hao mòn, âm dương thiêng lệch thì khả năng này sẽ bị suy giảm, và bệnh tật sẽ hình thành đe doạ đến sự sống.
Xuất phát từ lí giải đặc thù này mà ngành Đông y từ đời thượng cổ đã nỗ lực ứng dụng quy luật này của cỗ máy âm dương để ngành đông y xây dựng nên một hệ thống lí luận cụ thể và chặt chẽ bằng nhiều phương pháp, trong nhiều lĩnh vực chẩn đoán, trị liệu cũng như phòng ngừa bệnh tật. Lấy mục tiêu điều chỉnh cân bằng trạng thái âm dương làm căn bản, làm yếu tố tích cực cho sức khoẻ, lấy sự thiên lệch của âm dương làm yếu tố tiêu cực có hại cho sức khoẻ.
Ngoài ra, ngành Đông y còn ứng dụng nó vào y lí, y thuật để phân tích nhận dạng nguyên nhân cũng như cơ chế phát triển bệnh, lấy đó làm cơ sở chỉ đạo lâm sàng khắc phục mọi thiên lệch thái quá hay bất cập của âm dương bên trong cơ thể.
Tuy nhiên, đó cũng là giải pháp tiêu cực, còn giải pháp tích cực đặc thù của Đông y là: “không chữa một bệnh nào, nhưng không bệnh nào mà không chữa” nhằm điều trị bệnh tật trước khi nó đe doạ đến sức khoẻ con người.
Như trên đã nói: con người là tinh hoa của vạn vật, do đất trời sinh ra. Cho nên đầu của con người được hướng lên, khác với loài động vật bị ngang đầu, cũng như loài thực vật bị sống lộn ngược đầu xuống đất. Vì thế con người có đặc quyền hơn, là được suy nghĩ, phân rành phải trái, thấy rõ đúng sai và hành động độc lập nhưng phải theo lí lẽ của trời, nhằm khống chế lại bản năng sinh vật để con người góp phần cùng trời đất thống trị vạn vật, cân bằng sinh thái, tô điểm cho vẻ đẹp của thiên nhiên.
Cho nên con người cần phải biết, phải hiểu mối quan hệ mật thíêt này để xây dựng một quy luật hoạt động thuận theo lẽ phải một cách tích cực, lành mạnh, phù hợp với qui luật âm dương và biến hoá của ngũ hành.
Điều này sẽ giúp cho con người thành công trên các mối quan hệ làm ăn sinh sống bên ngoài, và trực tiếp làm cho bộ máy tạng phủ của cơ thể được cân bằng, không bị nhiễu loạn bởi tình chí tác động. Đó cũng là yếu tố căn bản để chính khí của con người vững mạnh, mà bệnh tật không có chỗ để chen vào.
Ngược lại, con người lạm dụng mình có quyền suy nghĩ và hành động riêng, hành xử bừa bãi trên các mối quan hệ, vặn tròn phải trái đảo ngược đúng sai, làm đảo lộn các mối quan hệ thì âm dương tạng phủ sẽ bị thiên lệch, chính khí sẽ hao mòn và bệnh tật sẽ phát sinh.
Ngoài ra, hành xử theo chiều tiêu cực thì con người phải nhận lấy hai nguy cơ: Bị thất bại trên các mối quan hệ làm ăn sinh sống và nguy cơ bệnh tật ào ạt tiến vào. Một khi các mối quan hệ bên ngoài bị phá vỡ, thì cuộc sống sẽ gặp phải trở ngại khó khăn và đói nghèo bệnh tật sẽ xảy đến. Lúc này tình chí con người bị bức bách, mà sanh ra đau khổ buồn rầu, mà buồn rầu sẽ hại đến công năng vận hành của phế khí, phế khí mất tuyên thông thì con người sẽ xuất hiện bệnh ở đường hô hấp, vì khí uất. Do bị thất bại trên các mối quan hệ nên con người phải ngày đêm lo nghĩ, mà lo nghĩ sẽ làm mất chức năng thu nạp và vận hoá của tỳ, làm bệnh cho con người ở đường tiêu hoá..v.v.. và ..v.v..
Ngoài ra, việc sinh hoạt ăn ở không lành mạnh, thái quá hay bất cập, như dầm sương dãi nắng bất luận đêm ngày, tạo cơ hội cho tứ thời bất chính chi khí len vào, cộng với bên trong chính khí rời rạc thì bệnh tật sẽ phát sinh. Đó là cái quả mà con người phải nhận do hành động chủ quan không theo khuôn mẫu tích cực của âm dương vũ trụ.
Nắm bắt được nguy cơ này, trong phạm trù y học ngành Đông y luôn đề cao và cổ vũ cho mọi người hành xử trên các mối quan hệ bên ngoài lành mạnh theo nguyên lý tích cực của quy luật tự nhiên, giúp cho các mối quan hệ làm ăn được trọn vẹn, đời sống được ấm no, bên trong chính khí được sung túc, dù họ có gặp phải tứ thời bất chánh chi khí do biến động của quy luật âm dương trong nhất thời cũng không thể nào gây tổn thương cho sức khoẻ được.
Cho nên trong trạng thái bình thường ngàng Đông y luôn cổ vũ mọi người thường xuyên tập luyện cơ thể, điều chỉnh những khiếm khuyết trong sinh hoạt thường ngày, làm khí huyết được lưu thông, bảo tồn sức khoẻ để sống hết tuổi trời trong yên vui hạnh phúc. Do đó y thuật dưỡng sinh của Đông y được chú trọng hàng đầu, xem nó là phương pháp chữa bệnh khi bệnh còn ở từ xa. Đó cũng là điểm độc đáo và cũng là giải pháp tích cực của ngành đông y. Còn khi bệnh tật đã thành thì y thuật chữa bệnh cũng có mặt nhưng đó là giải pháp tiêu cực không vẹn toàn. Vì mục tiêu xuất hiện của ngành đông y là: không muốn nhìn thấy con người đau khổ vì bệnh tật, chứ không phải chờ con người bị bệnh tật mới xây dựng nên ngành y học này để chữa trị.
\:D/
Nền học thuật Đông y là một ngành khoa học nhằm để chăm lo sức khỏe cho mọi tầng lớp người, cùng với hệ thống tri thức được đúc kết từ thực tiễn cuộc sống và đã có bề dày lịch sử cùng với con người từ đời thượng cổ đặc biệt là các dân tộc Á Đông.
Đối với dân tộc Việt Nam vai trò của Đông y được khẳng định như lời của vị lãnh đạo cao cấp của Đảng đã nói: “ Từ khi có dân tộc Việt Nam, là có nền học thuật Đông y hiện diện…Dân tộc ta tồn tại và phát triển được như ngày nay, Đông y đóng góp một vai trò quan trọng. Đông y phát triển là nguồn hạnh phúc cho con người…Đông y gắn liền với sự tồn tại của đất nước. Khi Tây y phát triển thì Đông y cũng không thể không phát triển.”
Đạt được thành quả này ngành Đông y từ sơ khai đã biết xây dựng cho mình một cấu trúc học thuật khoa học có cơ sở lý luận, chỉ đạo xuyên suốt từ phòng bệnh đến chữa bệnh và đã góp phần quan trọng mang lại cuộc sống tươi vui hạnh phúc cho tất cả mọi người.
Cấu trúc ấy được trang bị căn bản trên 4 lãnh vực sau:
LẤY TRIẾT HỌC Á ĐÔNG LÀM CHỦ ĐẠO TRONG Y HỌC.
Đó là vì nền triết học này đã trang bị cho con người từ thuở sơ khai một vũ trụ quan, một nhân sinh quan rất tòan diện trong thế giới vạn vật. Từ đó con người mới hiểu được các nguyên lý vận hành, cấu tạo nên vũ trụ cũng như đời sống của vạn vật muôn lòai mà 2 động lực khí của vũ trụ là âm dương đã nói lên tận tường chân lý ấy.
Âm dương là một hàm số triết học bao gồm các qui luật vận hành, biến hóa khí chất của vũ trụ để sản sinh ra đời sống của vạn vật muôn loài và chính nó cũng đã hình thành nên mối liên hệ chi phối toàn diện đối với sự tồn tại của đời sống vạn vật.
Từ đó âm dương được xem là qui luật của vũ trụ, là kỷ cương của vạn vật, là nguồn gốc của mọi sự biến hóa, là gốc rễ, cội nguồn của sự sinh trưởng và hủy diệt đối với đời sống vạn vật…Cho nên mọi sự vận động của nó đã trở thành nguyên lý khởi nguồn cho vạn vật, vạn sự mà bên trong bao trùm lên một phạm trù rộng lớn nhưng cũng khái quát được tính chất phổ biến của muôn loài do chính nó sanh hóa ra.
Nhưng muốn phân tích cho tận tường, kỷ lý thì cần phải luận cùng với học thuyết của ngũ hành mới mô tả hết được.
Học thuyết ngũ hành là sự phân tích lý giải mọi cấu trúc, hình thành và phát triển nên của đời sống sự vật, đem nó về yếu tố khởi nguyên cùng với những tính chất riêng biệt của từng loài thông qua 2 vận động lớn của nó là tương sanh cùng với tương khắc.
Từ đó hễ nói đến qui luật của âm dương là phải nói đến qui luật của ngũ hành để ứng dụng, lý giải mọi hiện tượng của tự nhiên và đời sống của vạn vật.
Dựa theo lý giải này, sự sống con người cũng là một vật thể do bẩm thụ khí chất của âm dương trời đất tạo thành. Nhưng con người là vốn quí, là tinh hoa của trời đất cho nên cấu tạo về tâm thể được kết nối tương thông chặc chẽ, cùng một qui luật vận động với âm dương trời đất. Vì thế nên từ lúc chào đời, con người đã có các tổ chức nội tạng bên trong cùng tính cách hành xử bên ngoài đã chứng minh đều ấy. Đại loại như:
-Nếu trời (Hàm số khoảng không) ở trên, chủ sanh, chủ sáng, chủ động… mang tính chất của thể dương cương (-),Đất ở dưới chủ sát, chủ tối, chủ tịnh… mang tính chất của thể âm nhu (--), thì con người nam giới và nữ giới đều mang đầy đủ khí chất này. Đó là khí chất của con người và âm dương trời đất tương thông.
-Nếu âm dương trời đất vận hành tạo ra 5 nguyên tố cơ bản là Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ thì nội tạng con người có Tâm, Can, Tỳ, Phế, Thận là các chất căn bản tương thông.
-Nếu khí của trời có phong, nhiệt, thấp, táo, hàn ; đất có các chất đắng, cay, chua, ngọt, mặn ; thì con người cũng có giận, vui, buồn, nghĩ, sợ là cái tình của trời đất và con người tương thông.
-Nếu trời đất có thái dương, thái âm hợp nhau, ngày đêm xoay xoã, hoà quyện cùng nhau để sinh thành, dưỡng nuôi vạn vật… thì con người có nam nữ vợ chồng phối ngẫu, sinh con đẻ cái và cùng nhau nuôi dưỡng con cái nên người; bên trong nội tạng lại có thái dương tâm hoả làm chủ nhiệt khí, chủ vận hành huyết mạch… một mặt cùng thái âm thận thuỷ tành chứa tính khí, chủ thông điều thuỷ đạo để sanh hoá nuôi dưỡng toàn thân. Mặt khác tâm hoả còn là chủ thần chí, vui mừng khoái lạc, hợp cùng thận thuỷ chủ sanh tinh và hệ sinh dục kết hợp nhau sanh hoá giống nòi. Là hệ sanh hoá tương thông.
-Trời có thiếu dương lớn lên ở mùa xuân và buổi sáng trong ngày để khởi đầu cho một chu kỳ hoạt động, thì con người có nam giới ở độ tuổi thanh xuân đang tràn đầy năng lực hoạt động, bên trong tạng phủ có có thiếu dương đang lớn ở tạng can chủ quản gân cơ, làm chủ hệ vận động toàn cơ thể. Là động lực hoạt động con người và trời đất tương thông.
-Đất có thiếu âm lớn lên vào mùa thu và buổi tối trong ngày, để khởi đầu cho tiến trình vận động khí hoá của trời đất sắp hoàn thành, thu liểm lại để vận hoá, thì con người có nữ giới đang ở độ tuổi thanh xuân chủ thu nạp thành quả hoạt động của tráng niên để chế biến, phục vụ cho đời sống và sanh sản giống nòi.
Còn bên trong cơ thể con người có thiếu âm lớn lên ở tạng phế chủ hô hấp thu nạp khí trời cùng với tỳ thổ chủ thu nạp vận hoá, tiết xuất vật chất là năng lực thu nạp vận hoá cùng trời đất tương thông.
-Nếu trời có thái dương, đất có thái âm cùng vận hành nói lên sự tương tác của hai thế lực lớn đối lập, mâu thuẫn nhau nhưng cũng lại là nguồn gốc của mọi sự tiến hoá theo khuôn mẫu lý nào thì khí ấy, khí nào thì lý ấy… Con người có nam giới bẩm thụ khí chất của trời, nên từ thể chất cho đến tinh thần, đến mọi hành vi ứng xử trên mọi lãnh vực trong cuộc sống, đều mang đầy đủ nguyên lý vận động của thể dương cương thuộc tính chất của trời.
Nữ giới bẩm thụ khí chất của đất, nên mọi hành vi vận động của tâm thể đều mang đầy đủ nguyên lý vận động của thể âm nhu, đối lập, mâu thuẫn lại nam giới là thể dương cương, là nguyên lý vận động tương tác của trời, đất cùng con người nam, nữ tương thông.
-Nếu gọi hàm số âm dương là khí chất của bản thể vũ trụ chưa thành, hàm số triết học ngũ hành là khí chất của bản thể vũ trụ đã thành, và vận hành bằng nhiều quy luật tương tác mà căn bản là vận động tương sanh, tương khắc, thì con người bên trong có 5 tạng chủ yếu tâm, can, tỳ, phế, thận ; bên ngoài cuộc sống có 5 mối quan hệ là phụ mẫu, huynh đệ, quan quỷ, tử tôn, thê tài. Mỗi tạng bên trong hay mối quan hệ bên ngoài đều mang hai quy luật vận động lớn này.
Bên ngoài giúp con người thuận lợi để hoạt động cung cấp nhu cầu ăn uống cho cơ thể, (làm việc), bên trong giúp cho cơ thể tiếp nhận nguồn năng lượng này (ăn uống) để nuôi dưỡng, khí chất cơ thể nhằm duy trì và phát triển sự sống. Vì vậy cả bên trong, bên ngoài đều có mối quan hệ mật thiết, không thể tách rời nhau là 5 vận động của ngũ hành sanh khắc con người và trời đất tương thông.
-Nếu trời có 3 bảo vật là nhật, nguyệt, tinh ; đất có 3 bảo vật là thuỷ, hoả, phong để làm nguồn dưỡng mệnh thì con người cũng có 3 bảo vật là tinh, khí, thần là 3 bảo vật của con người cùng trời đất tương thông…
Qua các mối liên hệ tương thông căn bản này cho thấy, mọi mặt họat động của con người không những không thể tách rời được các quy luật vận động của cỗ máy âm dương mà ngược lại còn bị lực hấp dẫn này thu hút chặt xung quanh mặt đất và chi phối toàn diện trên mọi lĩnh vực hoạt động của tâm thể từ lúc con người mới mở mắt chào đời cho đến ngày chấm dứt cuộc sống.
Dựa trên những lý giải đặc thù này của triết học, cổ nhân đã dùng nó làm nền tảng, làm tôn chỉ để cấu tạo nên ngành học thuật Đông Y cũng như dùng nó để chỉ đạo mọi tình huống rắc rối, phức tạp trong y lý, y thuật trên thực tế lâm sàng và ngành Đông Y cũng nhờ đó mà luôn tồn tại, luôn phát triển mà không sợ mất đi định hướng.
Cổ nhân gọi đây là con đường lớn, căn bản cho một người làm thuốc là phải đi qua ( Y đạo)
Y LÝ Y THUẬT
Dựa theo lý giải của triết học, âm dương vũ trụ là một cỗ máy của tự nhiên và qui luật vận hành của nó cũng theo lẽ đương nhiên để sanh hóa ra muôn loài vạn vật và vạn vật được sanh hóa ra từ khí chất cho đến qui luật vận động cũng đều đương nhiên tuân theo khuôn khổ này của nó.
Tuy nhiên, dù là thiên nhiên vũ trụ hay đời sống của muôn loài, trong quá trình vận động để tồn tại cũng không làm sao tránh khỏi những thời điểm trục trặc bất thường về qui luật vận động. Nhưng đối với thiên nhiên, khi gặp tình trạng này thì khả năng của nó sẽ tự điều chỉnh để cân bằng ngay trạng thái ấy, do nguồn sinh lực của bản thể vũ trụ lúc nào cũng viên mãn tròn đầy.
Còn đối với đời sống con người, sức khoẻ chỉ có trong điều kiện chính khí của cơ thể cũng được viên mãn tròn đầy thì mới có khả năng cân bằng được trạng thái ấy. Còn ngược lại chính khí bị hao mòn, âm dương thiêng lệch thì khả năng này sẽ bị suy giảm, và bệnh tật sẽ hình thành đe doạ đến sự sống.
Xuất phát từ lí giải đặc thù này mà ngành Đông y từ đời thượng cổ đã nỗ lực ứng dụng quy luật này của cỗ máy âm dương để ngành đông y xây dựng nên một hệ thống lí luận cụ thể và chặt chẽ bằng nhiều phương pháp, trong nhiều lĩnh vực chẩn đoán, trị liệu cũng như phòng ngừa bệnh tật. Lấy mục tiêu điều chỉnh cân bằng trạng thái âm dương làm căn bản, làm yếu tố tích cực cho sức khoẻ, lấy sự thiên lệch của âm dương làm yếu tố tiêu cực có hại cho sức khoẻ.
Ngoài ra, ngành Đông y còn ứng dụng nó vào y lí, y thuật để phân tích nhận dạng nguyên nhân cũng như cơ chế phát triển bệnh, lấy đó làm cơ sở chỉ đạo lâm sàng khắc phục mọi thiên lệch thái quá hay bất cập của âm dương bên trong cơ thể.
Tuy nhiên, đó cũng là giải pháp tiêu cực, còn giải pháp tích cực đặc thù của Đông y là: “không chữa một bệnh nào, nhưng không bệnh nào mà không chữa” nhằm điều trị bệnh tật trước khi nó đe doạ đến sức khoẻ con người.
Như trên đã nói: con người là tinh hoa của vạn vật, do đất trời sinh ra. Cho nên đầu của con người được hướng lên, khác với loài động vật bị ngang đầu, cũng như loài thực vật bị sống lộn ngược đầu xuống đất. Vì thế con người có đặc quyền hơn, là được suy nghĩ, phân rành phải trái, thấy rõ đúng sai và hành động độc lập nhưng phải theo lí lẽ của trời, nhằm khống chế lại bản năng sinh vật để con người góp phần cùng trời đất thống trị vạn vật, cân bằng sinh thái, tô điểm cho vẻ đẹp của thiên nhiên.
Cho nên con người cần phải biết, phải hiểu mối quan hệ mật thíêt này để xây dựng một quy luật hoạt động thuận theo lẽ phải một cách tích cực, lành mạnh, phù hợp với qui luật âm dương và biến hoá của ngũ hành.
Điều này sẽ giúp cho con người thành công trên các mối quan hệ làm ăn sinh sống bên ngoài, và trực tiếp làm cho bộ máy tạng phủ của cơ thể được cân bằng, không bị nhiễu loạn bởi tình chí tác động. Đó cũng là yếu tố căn bản để chính khí của con người vững mạnh, mà bệnh tật không có chỗ để chen vào.
Ngược lại, con người lạm dụng mình có quyền suy nghĩ và hành động riêng, hành xử bừa bãi trên các mối quan hệ, vặn tròn phải trái đảo ngược đúng sai, làm đảo lộn các mối quan hệ thì âm dương tạng phủ sẽ bị thiên lệch, chính khí sẽ hao mòn và bệnh tật sẽ phát sinh.
Ngoài ra, hành xử theo chiều tiêu cực thì con người phải nhận lấy hai nguy cơ: Bị thất bại trên các mối quan hệ làm ăn sinh sống và nguy cơ bệnh tật ào ạt tiến vào. Một khi các mối quan hệ bên ngoài bị phá vỡ, thì cuộc sống sẽ gặp phải trở ngại khó khăn và đói nghèo bệnh tật sẽ xảy đến. Lúc này tình chí con người bị bức bách, mà sanh ra đau khổ buồn rầu, mà buồn rầu sẽ hại đến công năng vận hành của phế khí, phế khí mất tuyên thông thì con người sẽ xuất hiện bệnh ở đường hô hấp, vì khí uất. Do bị thất bại trên các mối quan hệ nên con người phải ngày đêm lo nghĩ, mà lo nghĩ sẽ làm mất chức năng thu nạp và vận hoá của tỳ, làm bệnh cho con người ở đường tiêu hoá..v.v.. và ..v.v..
Ngoài ra, việc sinh hoạt ăn ở không lành mạnh, thái quá hay bất cập, như dầm sương dãi nắng bất luận đêm ngày, tạo cơ hội cho tứ thời bất chính chi khí len vào, cộng với bên trong chính khí rời rạc thì bệnh tật sẽ phát sinh. Đó là cái quả mà con người phải nhận do hành động chủ quan không theo khuôn mẫu tích cực của âm dương vũ trụ.
Nắm bắt được nguy cơ này, trong phạm trù y học ngành Đông y luôn đề cao và cổ vũ cho mọi người hành xử trên các mối quan hệ bên ngoài lành mạnh theo nguyên lý tích cực của quy luật tự nhiên, giúp cho các mối quan hệ làm ăn được trọn vẹn, đời sống được ấm no, bên trong chính khí được sung túc, dù họ có gặp phải tứ thời bất chánh chi khí do biến động của quy luật âm dương trong nhất thời cũng không thể nào gây tổn thương cho sức khoẻ được.
Cho nên trong trạng thái bình thường ngàng Đông y luôn cổ vũ mọi người thường xuyên tập luyện cơ thể, điều chỉnh những khiếm khuyết trong sinh hoạt thường ngày, làm khí huyết được lưu thông, bảo tồn sức khoẻ để sống hết tuổi trời trong yên vui hạnh phúc. Do đó y thuật dưỡng sinh của Đông y được chú trọng hàng đầu, xem nó là phương pháp chữa bệnh khi bệnh còn ở từ xa. Đó cũng là điểm độc đáo và cũng là giải pháp tích cực của ngành đông y. Còn khi bệnh tật đã thành thì y thuật chữa bệnh cũng có mặt nhưng đó là giải pháp tiêu cực không vẹn toàn. Vì mục tiêu xuất hiện của ngành đông y là: không muốn nhìn thấy con người đau khổ vì bệnh tật, chứ không phải chờ con người bị bệnh tật mới xây dựng nên ngành y học này để chữa trị.
\:D/